2014 is zonder twijfel het jaar van Franz Ferdinand. Op 28 jaar is het precies honderd jaar geleden dat de Oostenrijk troonopvolger samen met zijn echtgenote in Sarajevo door de Servische nationalist Gavrilo Princip werd doodgeschoten. Die moord leidde uiteindelijk tot het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. Het is dan niet verwonderlijk dat er dit jaar een hele reeks tentoonstellingen aan Franz Ferdinand is gewijd. Één van de aardigste is te zien in het Weltmuseum, het vroegere Museum voor Volkenkunde in Wenen.
Dat het museum zoveel aandacht aan hem besteed, is geen toeval. Het was de particulaire collectie van Franz Ferdinand die uiteindelijk de basis vormde voor het museum. Toen hij zijn schatten tentoonstelde, was dat ook precies op deze plaats.
De tentoonstelling "Franz is here" wijdt zich aan de reizen van de troonopvolger, of liever gezegd aan zijn reis. Van 1892 tot 1893 maakte hij tien maanden lang een grote wereldreis die o.a. door Brits-Indie, Nederlands-Indie, Australie, Nieuw-Guinea, China, Japan en de Verenigde Staten voerde. Na de dood van zijn neef kroonprins Rudolph in 1889 was het zeer waarschijnlijk geworden dat Franz Ferdinand vroeger of later keizer zou werden. Bovendien hoopten de artsen ook dat een lange zeereis goed zou zijn voor zijn slechte gezondheid. In elk geval keerde hij uiteindelijk met een verzameling van maar liefst 14.000 objecten terug naar Wenen.
Volgens Steven Engelman, de directeur van het Weltmuseum, zou Franz Ferdinand bij het verzamelen op de zelfde manier te werk zijn gegaan als bij de jacht: "Op beide gebieden was hij een echte veelvraat. Hij schoot elk beest dat voor zijn geweer kwam en hij kocht alles wat op de markt was." Volgens Engelman zou het bijzondere aan zijn verzameling meer de omvang dan de kwaliteit van de stukken zijn. "Na zijn wereldreis hield hij ook meteen op als verzamelaar. Hij maakte een beschrijving van de objecten, liet hen zien en daarna heeft hij er nooit meer een woord aan vuil gemaakt."
Dat neemt niet weg dat de tentoonstelling echt de moeite van een bezoek waard is. Één van de aardigste aspecten zijn de dagboekfragmenten die door de acteur Cornelius Obonya gelezen worden en via luidsprekers te horen zijn. Weliswaar vindt Franz Ferdinand telkens dat het thuis in Oostenrijk het beste was, maar toch ontwikkelt hij geleidelijk aan meer begrip voor andere culturen. In China rookt hij opium en in Japan laat hij zich tatoeeren. In Nederlands Indie was Baron Gerrit van Hoevell zo van hem gecharmeerd, dat hij hem prompt zijn eigen collectie van meer dan 1.000 objecten schonk.
Het is ook de enorme veelvoud van de tentoonstelling, die een blik van de persoon van Franz Ferdinand. Ein Indiaas relief uit de 12e eeuw, Japans lakwerk, kinderspeelgoed, wapens in alle vormen en maten en brieven en rekeningen van zijn hand. En natuurlijk ook talrijke opgezette dieren. In totaal schoot de troonopvolger het ongelooflijke aantal van 275.000 dieren. Tot in Sarajevo ironsich genoeg een kogel een einde maakte aan zijn leven. En grootste slachting uit de wereldgeschiedenis begon.


Reacties
Een reactie posten