President Peres bezoekt Oostenrijk

Normaal gesproken is een bezoek van een ander staatshoofd een gebeurtenis die in de Oostenrijkse media niet meer dan een paar regels waard is. Dit keer was het anders. Drie dagen lang was de Israelische  president Peres op staatsiebezoek. Om die reden was een deel van de binnenstad van Wenen hermetisch afgesloten. Al sinds meer dan 60 jaar is de 90-jarige Peres actief in de Israelische politiek. In 1994 had hij samen met Yasser Arafat en Jitzak Rabin de Nobelprijs voor de vrede gekregen.

Vanwege het verleden is sowieso elk bezoek van een Israelisch staatsman politiek beladen. Voor de Tweede Wereldoorlog bezat Wenen in cultureel opzicht de waarschijnlijk belangrijkste Joodse gemeenschap van de wereld. Aan de ene kant was het de stad van Theodor Herzl, de vader van de zionistische beweging, maar aan de andere kant speelde het een beslissende rol bij de ontwikkeling van het anti-semitisme en nationaal-socialisme. Door verdrijving en vernietiging bleef na 1945 van de grote Joodse gemeente maar een kleine rest over. Wenen was sindsdien de stad, waaruit veel beroemde Joden gevlucht waren, maar voor honderduizenden Joden uit de Sowjet-Unie ook de toegangspoort naar het Westen.

Uitgerekend onder Bruno Kreisky, de eerste kanselier van Joodse afkomst, traden nieuwe spanningen in de Oostenrijks-Israelische verhouding. Kreisky had een bitter conflict met Simon Wiesenthal, en doorbrak als eerste Europese regeringsleider het isolement van de PLO Arafat en de PLO. De relatie werd grondig verstoord door de verkiezing van Kurt Waldheim tot president van Oostenrijk. Waldheim had over bepaalde delen van zijn oorlogstijd gezwegen en werd - volkomen ten onrechte - als een nazi en oorlogsmisdadiger afgeschilderd. En een echt dieptepunt werd bereikt toen in 2000 voor het eerst de FPÖ onder Jörg Haider in de regering kwam.

Met dat in het achterhoofd was het bezoek van Peres echt vriendschappelijk te noemen. Bij zijn aankomst in Wenen kreeg Peres - het oudste staatshoofd van de wereld - van Sebastian Kurz - met 27 de jongste Minister van Buitenlandse Zaken - een haggada uit 1923 overhandigd. Samen met president Fischer legde hij een krans  bij het monument voor de Shoah op de Judenplatz. Verder stond een bezoek bij de Joodse gemeente op het programma. Ondanks alle problemen beschouwt Peres Bruno Kreisky terugblikkend als "een vriend: "Hij was moedig en een grote hulp voor ons. Oostenrijk was het enige land waardoor Joodse vluchtelingen uit Rusland uit mochten reizen". Met de Oostenrijkse president Fischer, die in zijn jeugd in een kibboets gewerkt heeft, verbindt Peres een lange vriendschap.

Bij zijn ontmoetingen en toespraken benadrukte Peres aan de ene kant zijn bezorgdheid vanwege het Iranese atoomprogramma en zijn hoop dat het toch nog tot een twee-staten-oplossing in Israel/Palestina zal komen. Maar of het woord van de "elder statesman" Peres wat dat betreft nog veel gewicht heeft, is zeer  de vraag. En ook de tijd dat Oostenrijk nog een rol speelde bij de problematiek in het Midden-Oosten hoort tot een ver verleden.  

Reacties