Een zinvol bezoek van Poetin?

Eigenlijk had de Russische president Wladimir Poetin voor een paar dagen naar Oostenrijk willen komen. Het werd uiteindelijk een bliksembezoek van een paar uur. Poetin ontmoette zijn Oostenrijkse collega Heinz Fischer, legde een krans neer bij het monument voor de Russische soldaten op de Schwarzenbergplatz, en bezocht de Wirtschaftskammer, waar hij door de aanwezige ondernemers met luid applaus werd begroet. Bovendien ondertekenden Gerhard Roiss, de directeur van de Oostenrijkse energiemaatschappij OMV en Alexej Miller van de Russische Gazprom een contract voor de bouw van de South Stream-pijplijn. Vanaf 2017 kan daardoor Russische gas onder de Zwarte Zee - en dus niet over Oekraiens terrorium - naar Oostenrijk stromen.
Wladimir Putin & Heinz Fischer

Onomstreden was het bezoek van Poetin overigens niet. De Zweedse Minister van Buitenlandse Zaken Carl Bildt vond dat Oostenrijk zich niet zou houden aan de gemeenschappelijke Europese politiek: "Men weet dat Poetin de EU uit elkaar wil drijven." Ook van Amerikaanse kant werd het bezoek bekritiseerd. Relatief gematigd was de reactie van de nieuwe Oekraiense Minister van Buitenlandse Zaken Pawlo Klimkin. Hoewel hij tegen de bouw van South Stream was, kon Oostenrijk volgens Klimkin uitnodigen wie het wilde. De Oostenrijkse politici reageerden in elk geval nogal gelaten op de kritiek uit het buitenland. "Het gevaar dat man één keer te weinig praat, is aanzienlijk groter dan dat men één keer te veel met elkaar spreekt," vond president Fischer. 


Op zich lijkt het neutrale Oostenrijk ook een ideale onderhandelaar in het conflict tussen Rusland en Oekraine. Met  beiden landen heeft enge banden. Aan een stad als Lwiw (Lemberg) is nog altijd te zien dat het ooit uitmaakte van Oostenrijk-Hongarije. In beide landen is Oostenrijk bovendien één van de grootste buitenlandse investeerders en 60 % van het aardgas dat in Oostenrijk gebruikt wordt, komt over de Oekraine uit Rusland. Toen in 2007 het conflict tussen de toenmalige Oekraiense president Joesjtsjenko en zijn premier Janoekowitsj een hoogtepunt bereikte, stelde Janoekowitsj uitgerekend de Oostenrijkse premier Gusenbauer als onderhandelaar voor.  

Één van de grootste problemen bij het conflict tussen Rusland en het Westen is natuurlijk dat het niet duidelijk is wat man concreet van Rusland verwacht. Een teruggave van de Krim? Hoe omstreden het referendum daar ook geweest mag zijn, niemand twijfelt er aan dat een meerderheid van de bevolking de aansluiting bij Rusland wilde. En wat kan de EU meer doen dan de nogal zinloze sancties die er nu bestaan. Een gasboycot? Nog afgezien van de vraag naar het effect, kun je afvragen waarom je geen gas uit de Rusland zou kopen, maar wel aardolie uit Saoedi-Arabie, één van de minst democratische landen van de wereld en de vermoedelijk sponsor van ISIS. Maar Europa heeft het Saoedische olie nodig - en ook het Russische gas.

Het is in elk geval nogal bizar wanneer president Obama uitgerekend met de Saoedische koning over maatregelen tegen Rusland praat. Waarbij de rol van de Amerikanen bij de ontwikkelingen sowieso heel weinig aandacht gekregen heeft. Klopt het dat er plannen waren om op de Krim Amerikaanse bases te bouwen? En werden de demonstranten op de Majdan betaald om door gewelddadige protesten de gekozen president Janoekowitsj ten val te brengen? Het is op zijn zachtst gezegd opmerkelijk dat er zo weinig gesproken is over de rol van Swoboda, een open fascistische en antisemitische partij, die een centrale rol speelde bij de protesten en in de Oekraiense overgangsregering.

Voorlopig is het echter het belangrijkste dat de situatie in het Oosten van de Oekraine zich ontspant of tenminste niet verder escaleert. Of Poetins bezoek aan Oostenrijk daarbij een bijdrage geleverd heeft, is nog moeilijk te zeggen. Ook in Oostenrijk was  niet iedereen blij met het hoge bezoek uit Moskou. In totaal vonden er vijf demonstraties plaats, waaraan in totaal een paar honderd mensen deelnamen. Één van de demonstraties richtte zich speciaal tegen de discriminering van homosexuelen in Rusland. "Wij willen teken zetten tegen tegen intolerantie, geweld en homofobie," vond Sabrina Andersrum, die met blote borsten tegen Poetin protesteerde.

Reacties