Waarschijnlijk is het typisch voor Wenen, de onomstreden balhoofdstad van de wereld, dat juist bals een geliefde aanleiding vormen om te demonstreren. Jarenlang was het Opernball het voornaamste doelwit. Bij de eerste Opernballdemo in 1987 werd er geprotesteerd tegen de aanwezigheid van de Beierse minister-president Franz-Josef Strauß en de omstreden kerncentrale in Wackersdorf. Daarna was het tegen president Waldheim, voor de kraakbeweging, tegen het kapitalisme, tegen de zwart-blauwe regering en waarschijnlijk speelde het voor veel demonstranten niet echt meer een rol waar het eigenlijk om ging. Uiteindelijk verdwenen de Opernballdemos echter weer net zo snel als zij waren opgekomen. Bij de laatste in het jaar 2011 namen niet meer dan zes mensen deel, en sindsdien kunnen de balbezoekers weer zonder problemen naar de opera gaan.
Het Akademikerball in de Hofburg
Intussen hadden de demonstraties echter een waarschijnlijk passender doelwit gevonden in het zgn. Akademikerball. I.t.t. het Opernball heeft dat nl. een onmiskenbaar politieke achtergrond. Voordat het een jaar geleden zijn neutrale naam had gekregen, heette het Korporationsball en was het het bal van de Duitsnationale studentencorpora oftewel de Burschenschaften. Behalve door speciale petjes zijn de Burschenschafter herkenbaar aan de littekens die zij krijgen wanneer zij zonder masker schermen. Qua aantal zijn zij eigenlijk te verwaarlozen tussen die honderduizenden studenten die Oostenrijk tegenwoordig telt. Desondanks is hun invloed in werkelijkheid een stuk groter door hun nauwe banden met de FPÖ. Per traditie zijn de meeste kopstukken in die partij lid geweest van een Burschenschaft.
Niet ten onrechte gelden de Burschenschaften als broeinesten van extreem-rechts gedachtengoed. Omstreden persoonlijkheden als de Holocaust-ontkenner David Irving of de neo-nazi-zanger Frank Rennicke waren er regelmatig te gast. De Burschenschaft Olympia was zelfs een tijdlang verboden wegen nationaal-socialistische activiteiten. Wat dat betreft was het bijna verrassend dat het bal in het verleden zo weinig de aandacht trok. Dat dat veranderde lag misschien ook aan zijn succes. De afgelopen jaren waren ook internationale grootheden van extreem-rechts als Filip Dewinter en Marine LePen als eregasten uitgenodigd.
De protesten bereikten een hoogtepunt in het jaar 2012, toen het bal uitgerekend op 27 januari, de internationale Holocaust-herdenkingsdag. De socialisten, de Groenen, maar ook verschillende kerkelijke organisaties ondersteunden de demonstraties, waaraan volgens de organisatoren rond 10.000 mensen deelnamen. Wat veel mensen stoorden, was het feit dat het bal uitgerekend in het Hofburg in het hart van Wenen plaatsvond. Ook voor buitenlandse kranten als de Washington Post of Libération was het omstreden bal een artikel waard.
Hoewel de politie een groot deel van de binnenstad afgesperd had, waren de demonstraties dit jaar een stuk gewelddadiger. Dat lag er vooral aan dat uit Duitsland demonstranten van het zgn. Zwarte Blok naar Wenen waren gekomen. Op de Stefansplatz en de Graben werden ramen ingeslagen, elf politieauto's werden beschadigd en in totaal werd de schade op een half miljoen euro geschat. Eva Glawischnig, de voorzitster van de Groenen, dreigde de jeugdorganisatie van haar partij met uitsluiting, omdat die de demonstraties had ondersteund en tot haat had opgeroepen.
Josef S. tijdens zijn proces
Voor één persoon hadden de rellen echter ingrijpende gevolgen. Josef S., een student uit Jena, werd in voorlopige hechtenis genomen en eergisteren tot één jaar gevangenisstraf veroordeeld. Volgens de rechter had hij zich schuldig gemaakt aan "openlijke geweldpleging" en "landvredebreuk" en had hij een leidende rol gespeeld bij de rellen. Omdat S. een schoon strafblad had en al een half jaar had gezeten, kwam hij meteen op vrije voet. Desondanks leidde dat vonnis tot heftige debatten. Volgens S. en zijn advocaat was hij enkel een vreedzame demonstrant geweest en had hij zich ook niet vermomd. De veroordeling berustte enkel op de getuigenverklaring van een politie-agent in burger. Op de enige video-opname waarop S. te zien was, zette hij een vuilnisemmer rechtop en gooide er niet mee, zoals de getuige beweerd had.
Ook binnen de politiek werd zeer uiteenlopend gereageerd. Terwijl de ÖVP en de FPÖ tevreden waren met het vonnis, reageerden vertegenwoordigers van de SPÖ, de Groenen en de NEOS met diepe verontwaardiging. Volgens de Bundesjugendvertretung, de dakorganisaties van alle grote jeugdorganisties, zou het "treurige dag voor de vrijheid van meninguiting en het recht op demonstratie" zijn. Maar ook talrijke juristen hadden grote twijfels. Volgens Petra Velten, hoogleraar strafrecht, zou het eigenlijke probleem de vaagheid van het delict Landfriedensbruch (landvredebreuk) zijn. "Men moet eerst zijn onschuld bewijzen, wanneer men aan een demonstratie deelneemt, waarbij een paar autonomen wat verwoest hebben." Volgens Velten zou daardoor het principe "in twijfel voor de aangeklaagde" op zijn kop gezet worden.


.jpg)
Reacties
Een reactie posten