De "Val van het IJzeren Gordijn" was bedrog

Het is altijd schitterend wanneer je kunt zeggen dat je er bij een historische gebeurtenis bij bent geweest. Ik ben er b.v. trots op dat ik als laatste buitenlandse journalist een interview met Simon Wiesenthal heb gemaakt, of dat ik het begin van de fluwelen revolutie in Slowakije en het uitbreken van Joegoslavische burgeroorlog in Slovenie live heb meegemaakt. Maar de ingrijpendste gebeurtenis was ongetwijfeld de val van het IJzeren Gordijn. Met een bus  buitenlandse journalisten werden wij naar de Oostenrijks-Hongaarse grens gebracht waar de Oostenrijkse Minister van Buitenlandse Zaken Alois Mock en zijn Hongaarse collega Gyula Horn symbolisch het prikkeldraad openknipten. De stukken die ik toen verzameld heb, heb ik nog steeds.


Alois Mock & Gyula Horn

Natuurlijk is het heel sneu wanneer blijkt, dat het allemaal bedrog was. Dat blijkt tenminste uit een interview met toenmalige minister-president  Miklós Németh dat vandaag in die Presse stond. De aanleiding was een andere gebeurtenis die telkens als een mijlpaal in de geschiedenis wordt beschouwd. Precies 25 jaar geleden vond aan de Oostenrijks-Hongaarse grens de zgn. Paneuropese Picknick plaats, waarbij honderden DDR-burgers naar het Westen vluchtten. Volgens velen was dat het begin van het einde van de DDR. Ik heb de Paneuropa-beweging altijd een wat vreemde monarchistische club gevonden, maar de eer moet men hen laten, dat zij op het juiste moment op de juiste plek waren.

Dat het openknippen van het IJzeren Gordijn door Mock en Horn grotendeels een show was, was mij  duidelijk. Ik begreep dat een deel van het prikkeldraad al eerder was verwijderd. Ik vond het bovendien nogal storend dat de streng gelovige Mock later op dezelfde plaats een monument voor zichzelf onthulde en daar een katholieke aangelegenheid compleet met gebed van maakte. Maar zoals uit het interview met Németh blijkt, was echt alles show. Al een paar maanden eerder waren alle versperringen aan de grens weggehaald en speciaal voor de ceremonie was weer 30 km prikkeldraad opgebouwd. Terugblikkend had er Németh er vooral spijt van dat hij de eer aan Horn en Mock had gelaten en het prikkeldraad niet zelf met zijn Oostenrijkse collega Vranitzky had opengeknipt. 


Miklós Németh 

Ook de verklaring van Németh waarom de versperringen überhaupt werden verwijderd maakt een nogal banale indruk: de Hongaarse staat had gewoon geen geld meer om hen in stand te houden. Desondanks blijft het een feit dat wanneer één land een begin gemaakt heeft met de beeindiging van de Tweedeling van Europa dat  Hongarije was -  samen met Polen. Ik vind ik moelijk voorstelbaar dat al 25 jaar geleden is, en dat intussen een hele generatie is opgegroeid die het communisme in Oost-Europa niet meer heeft meegemaakt. Anno 2014 is Hongarije met de regering-Orbán één van zorgenkinderen van Europa, en  roept de manier waarop de EU met Rusland omgaat herinneringen op aan de Koude Oorlog. Wat dat betreft is goed niet te vergeten hoe het vóór 1989 was.


Reacties