Mozarts clavichord te gast in Wenen


Waarschijnlijk is het juist bij Wolfgang Amadeus Mozart moeilijk om te zeggen wat zijn lievelingsinstrument is. Weinig componisten hebben nl. een zo veelzijdig oeuvre geschreven als het voormalig wonderkind uit Salzburg. Pianosonates, strijkquintetten, hoornconcerten, fluitconcerten, zijn beroemde klarinetconcert, concerten voor glasharmonica, je kunt het zo gek niet bedenken of hij heeft het wel gecomponeerd. Toch is er instrument waarvoor Mozart een speciale voorliefde had, maar dat desondanks vrijwel nooit te horen is. Het gaat om het klavichord, een klein toesteninstrument waarbij metaal plaatjes tegen de snaren slaan.


I.t.t. bij een piano of een klavecimbel klinkt de toon zolang als de toets ingedrukt is. En als enig toetseninstrument kan de speler een toon laten vibreren door met zijn vingers te trillen. Het resultaat is een aangename zilverachtige klank. Helaas heeft het clavichord één groot nadeel. Het klinkt zo verschrikkelijk zacht! Hoewel het in de 17e en 18e eeuw populair was voor de huismuziek, verdween het daarna om pas in de laatste tijd weer een voorzichtige comeback te maken. Juist vanwege zijn zachte klank is het echter het ideale instrument om tot diep in de nacht te componeren. Mozarts clavichord is het ook instrument waarop hij beroemde werken als de Zauberflöte of het Requiem gecomponeerd heeft.

Mozarts Clavichord (bron: Mozartheum)

Terwijl het zich normaal gesproken in het Dorotheum in Salzburg bevindt, is het instrument een paar weken in Wenen te zien en wel in het Mozarthuis in de Domgasse, waar hij van 1784 tot 1787 woonde. Niet alleen heeft hij nergens anders in Wenen zo lang gewoond, bovendien ontstonden hier ook belangrijke compositie als Le Nozze di Figaro. Als componist stond Mozart het hoogtepunt van zijn roem en verdiende hij een  vorstelijk salaris.
Alleen al de grootte en de decoratie van de woning maakt duidelijk dat het verhaal van Mozart als armoedzaaier en een miskend genie een sprookje is. Het is jammer dat de oorspronkelijke meubels niet bewaard gebleven zijn. Deste interessanter is dat eindelijk eens het belangrijkste meubelstuk - zijn werktuig als componist - er een paar weken staat.

Mozarts huis in Domgasse (bron: Mozarthaus Vienna)

Wanneer om elf uur 's-morgens het instrument gedemonstreerd gaat worden, zit de voormalige salon - of biljarkamer? - van huize Mozart al vroeg vol. En dat met goede reden, want om het goed te kunnen horen moet je er bijna met je neus opzitten. Ingomar Rainer, is organist, klavecymbelspeler, dirigent en musicoloog, maar zoals blijkt ook een hartstochtelijk liefhebber van het clavichord. 
Behalve dat hij het instrument uitlegt, speelt hij er zeer uiteenlopende stukken op. Vroege stukjes van het wonderkind Mozart zoals KV 1 en KV 3, een improvisitie uit de Zauberflöte, maar ook variaties op het Duitse volkslied van Joseph Haydn. Toen hij al op sterven lag, was het precies dat wat Haydn in zijn laatste momenten deed. 

En natuurlijk mogen ook de beroemdste stukken die ooit voor het clavichord geschreven zijn, niet ontbreken: de Inventionen van Johann Sebastian Bach. De klank is klein maar fijn. Hoewel het Mozarthuis er eigenlijk maar een half uur voor had uitgetrokken, speelt Rainer uiteindelijk bijna een uur. Al met al een onvergetelijke ervaring voor de echte Mozartfans.

Reacties