De FPÖ en haar bruine verleden

Vorige week werd het door FPÖ-voorzitter Norbert Hofer met veel tamtam aangekondigd: op maandag zou het rapport gepresenteerd worden van de commissie van historici  die zich bezig hadden gehouden met de omgang van de FPÖ met haar eigen verleden. Dat het überhaupt daartoe kwam, was op zich al bijzonder. Weinig partijen in Europa hebben nl. zo'n omstreden verleden als de FPÖ.  Toen de partij in  1955 werd opgericht, bestond zij voor 90 % uit vroegere NSDAP-leden. De eerste voorzitter van de nieuwe partij was Anton Rheinthaller was in 1938 staatssecretaris geweest in de eerste nationaal-socialistische regering van Oostenrijk.

Anton Rheintaller
Het was uitgerekend onder haar meest omstreden voorzitter, de voormalige SS-er Friedrich Peter, dat de partij een beetje uit het verdomhoekje kwam. Tussen 1983 en 1986 maakte zij deel uit van een coalitie-regering met de sociaal-democraten en van 1979 tot 1993 was zij bovendien lid van de Liberale Internationale. Tussen 2000 en 2005 en opnieuw van 2017 tot 2019 vormde zij een rechtse coalitie met de christen-democratische ÖVP. Hoewel de oude nazi's intussen vrijwel zijn uitgestorven, was de partij de laatste jaren zichtbaar naar rechts opgerukt. Meer dan ooit te voren waren het de Burschenschaften, de Duitsnationale studentencorpora, die de toon aangaven.

En wat stemming daar nog steeds heerst, bleek vorig jaar tijdens de zgn. Liederbuchaffäre. Zoals bekend stonden in de liedboeken van de Burschenschaften antisemitische en rassistische liederen die aan duidelijkheid niets te wensen overlieten. "Gebt Gas, ihr alten Germanen, wir schaffen die siebte Million" (Geef gas oude Germanen, wij halen de zeven miljoen) heet het in één van de teksten een aanspeling op de zes miljoen vermoorde Joden. De verontwaardiging nam zulke vormen aan dat de FPÖ de commissie van historici in het leven riep, die zich bezig moest houden met de omgang van de partij met haar verleden.


De Burschenschaft Sudetia

Van het begin af aan, was de commissie echter omstreden. Hoewel er een paar buitenstaanders waren uitgenodigd om bijdrages te schrijven, bestond zij vrijwel uitsluitend uit FPÖ-mensen. Ook de presentatie vond uitsluitend voor uitgezochte journalisten plaats. En in plaats van het bericht dat naar verluid meer dan duizend pagina's omvat, werd alleen maar een korte samenvatting verdeeld. Wilhelm Brauneder, de voorzitter van de commissie beperkte zich tot wat algemene opmerkingen: "De FPÖ is een partij als elke andere - niet direct bij haar oprichting st nahezu eine Partei wie jede andere – nicht unbedingt bei der Gründung, aber zur Zeit und im Laufe ihrer jüngeren Entwicklung.“


Wilhelm Brauneder (2e v. r) bij de presentatie

Niet aanwezig bij de presentatie was Kurt Scholz, de voormalig voorzitter voor de commissie voor restitutie en als social-democraat een vreemde eend in de bijt. Zoals hij mij aan de telefoon vertelde dat hij pas afgelopen zaterdag via een journaliste gehoord dat de presentatie op maandag zou zijn. Een uitnodiging had hij niet gekregen: "Ik vond het op zich goed dat de FPÖ zich met haar verleden bezighield en heb anderhalf jaar geleden een behoorlijk kritische bijdrage geschreven. Sindsdien heb ik niets meer van de commissie gehoord. Ook de bekende historicus Stefan Karner heeft een hoofdstuk van meer dan 100 pagina's met 700 pagina's bronnen.

Wat er nu echt in het bericht staat blijft een raadsel. Volgens Brauneder zou men het nog redigeren en men zou bovendien op zoek zijn naar een Israelische historicus die het het zijn zege zou geven. 

Reacties